Thực hư nguy cơ cạn kiệt cát trên toàn cầu

Là một trong những nguyên liệu thô được sử dụng nhiều thứ 2 trên thế giới, chỉ sau nước. Cát là nguyên liệu được lấy từ tự nhiên nên việc thiếu hụt cát hoàn toàn có thể xảy ra. Nhưng việc này lại đang bị coi nhẹ.

Nhu cầu sử dụng rất lớn

Chúng ta thường nghĩ cát có ở khắp mọi nơi nhưng chưa từng nghĩ cát trên thế giới cũng có thể bị cạn kiệt. Ở một số nơi đã xuất hiện sự thiếu hụt cát và tình trạng thiếu hụt này có thể xảy ra trong thập kỉ tới. Nếu không tin vào tương lai, chúng ta sẽ gặp phải những vấn đề lớn về nguồn cung cấp cát và quy hoạch đất đai. Đây là những điều mà ông Pascal Peduzzi, Giám đốc Cơ sở dữ liệu thông tin tài nguyên toàn cầu tại Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) đề cập.

Việc sử dụng cát trên toàn cầu không thể giám sát được. Nhưng có thể tính toán dựa vào mối quan hệ chặt chẽ giữa cát và xi măng. Theo ước tính của Liên Hợp Quốc, 4,1 tỉ tấn xi măng được sản xuất mỗi năm. Trong đó, Trung Quốc là nước có sản lượng sản xuất lớn nhất.

Để sản xuất 1 tấn xi măng, chúng ta cần đến 10 tấn cát. Điều này có nghĩa là chỉ riêng trong lĩnh vực xây dựng, thế giới đã tiêu thụ 40 đến 50 tỉ tấn cát mỗi năm. Bên cạnh đó, tỉ lệ sử dụng cát vượt xa tỉ lệ cát được sinh ra do quá trình phong hóa đá nhờ gió và nước.

Mặc dù chúng ta có nguồn cát lớn từ các sa mạc và đường bờ biển nhưng đây lại là loại cát không thể sử dụng cho mục đích xây dựng bởi các hạt cát quá mịn và tròn, chúng khó có thể kết dính với nhau. Những loại cát có thể sử dụng được là cát từ đáy biển, mỏ đá và sông trên khắp thế giới.

Các vấn đề liên quan đến cát là những vấn đề rất phức tạp bởi việc cấm khai thác cát sông chắc chắn sẽ có tác động dây chuyền đến những người lao động và cộng đồng dựa vào hoạt động này để kiếm sống.

Coi nhẹ nguy cơ cạn kiệt cát trên thế giới

Trung Quốc và Ấn Độ là 2 quốc gia đứng đầu danh sách khu vực có hoạt động khai thác cát ảnh hưởng đến sông, hồ và bờ biển. Nguyên nhân đến từ nhu cầu vật liệu xây dựng cho các cơ sở hạ tầng tăng cao.

Tuy nhiên, hầu hết chúng ta lại coi nhẹ việc này và tin rằng các vật liệu sẽ có giá trị sử dụng cao nhất sau khi được khai thác từ môi trường tự nhiên. Coi rằng cát giá rẻ, có sẵn và vô hạn. Việc khai thác cát bừa bãi hoàn toàn có thể ảnh hưởng rất lớn đến khả năng chống chịu khí hậu ở những vùng ven biển.

Việc thống nhất các tiêu chuẩn toàn cầu trên mọi lĩnh vực; sử dụng những giải pháp thay thế hiệu quả về chi phí và khả thi cho cát sông, cát biển; cập nhật khuôn khổ quản trị môi trường, xã hội và doanh nghiệp; lắng nghe từ cấp cơ sở; đặt mục tiêu khu vực, quốc giá và toàn cầu về sử dụng cát ở quy mô phù hợp là những tiêu chí đề ra và cần đạt được.

Các giải pháp thay thế việc sử dụng cát tự nhiên như sử dụng bê tông tái chế cho các công trình xây dựng hoặc tái chế sử dụng thay cho việc dùng tài nguyên thiên nhiên đã được đẩy mạnh ở một số quốc gia. Chúng ta cần phải đẩy mạnh nó trên phạm vi toàn cầu để việc xây dựng kế hoạch, tiêu chuẩn về sử dụng cát, quy hoạch đất đai với những nơi nên hoặc không nên khai thác cát. Thêm vào đó là những chế tài phù hợp với nhu cầu phát triển và bảo vệ môi trường.